Warunki świadczenia pracy

UMOWA O PRACĘ

  1. forma stosunku pracy regulowana przez prawo pracy, zwłaszcza kodeks pracy; nie może zawierać postanowień mniej korzystnych niż określone w kodeksie pracy;
  2. pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy pod jego kierownictwem w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę;
  3. pracodawca zobowiązuje się do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem;
  4. z reguły zawarta na piśmie (w przypadku niezachowania formy pisemnej, pracodawca zobowiązany jest potwierdzić pracownikowi na piśmie, nie później niż w ciągu 7 dni od dnia rozpoczęcia pracy rodzaj umowy i jej warunki);
  5. umowa o pracę daje pracownikowi uprawnienia, których nie daje umowa zlecenia lubo dzieło:
    • udzielania urlopu,
    • określenie możliwości dokształcania się,
    • zasady wynagrodzenia za czas choroby,
    • zaliczenie stażu pracy (bez względu na fakt odprowadzania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe),
    • zasady wypowiadania umowy,
    • zasady wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, czyli ponad czas określony w kodeksie pracy (przyjmuje się, że czas pracy wynosi 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo).
  6. pracodawca ma obowiązek skierować potencjalnego pracownika na badania lekarskie, które pozwolą stwierdzić, czy dana osoba może wykonywać daną pracę;
  7. pracownik podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu,rentowym, chorobowemu, wypadkowemu oraz zdrowotnemu. Pracodawca finansuje z własnych środków połowę składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, całą składkę na ubezpieczenie wypadkowe. Zwykle pracodawcy opłacają też składkę na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Pracownik opłaca połowę składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, całą składkę na ubezpieczenie chorobowe i ubezpieczenie zdrowotne;

 

RODZAJE UMÓW O PRACĘ

 

Umowa na okres próbny

  1. z reguły poprzedza zawarcie umowy o pracę;
  2. łączny okres próbny u jednego pracodawcy nie może przekroczyć 3 miesięcy;
  3. pozwala sprawdzić pracodawcy umiejętności i kwalifikacje pracownika na danym stanowisku;pracownikowi daje możliwość oceny, czy dana praca spełnia jego oczekiwania;
  4. możliwość rozwiązania umowy na okres próbny za wypowiedzeniem – okres wypowiedzenia zależy od czasu trwania umowy:
    • jeśli okres próbny trwa mniej niż 2 tygodnie, to okres wypowiedzenia wynosi 3 dni;
    • jeśli okres próbny trwa powyżej 2 tygodni, ale krócej niż 3 miesiące - okres wypowiedzenia wynosi 1 tydzień;
    • jeśli okres próbny trwa 3 miesiące – okres wypowiedzenia wynosi 2 tygodnie).

 

Umowa o pracę na czas wykonania określonej pracy

  1. termin zakończenia trwania umowy nie jest dokładnie określony; dotyczy to umów na pracę sezonową lub cykliczną;
  2. umowa jest zawierana w celu wykonania określonego zadania (pracy);
  3. w okresie trwania umowy pracownik jest podporządkowany pracodawcy;
  4. nie przewiduje rozwiązania stosunku pracy za wypowiedzeniem;


Umowa na czas określony

  1. zawierana na z góry określony okres;
  2. w sytuacji, gdy pracodawca zawarł z pracownikiem dwie kolejne umowy na czas określony, trzecia umowa będzie traktowana jako umowa na czas nieokreślony, jeśli przerwa pomiędzy drugą i trzecią umową nie przekracza miesiąca;
  3. w okresie trwania umowy istnieje podporządkowanie pracownika pracodawcy;
  4. pracodawca ponosi ryzyko związane z ewentualnymi szkodami wyrządzonymi przez pracownika podmiotom zewnętrznym w czasie trwania umowy;
  5. może być rozwiązana za wypowiedzeniem (2 tygodnie) , jeśli została zawarta na czas dłuższy niż 6 miesięcy, a w umowie przewidziano taką możliwość;
  6. rodzajem tej umowy jest umowa sezonowa - czas jej trwania ograniczony jest do jednego sezonu;

 

Umowa na zastępstwo (rodzaj umowy na czas określony)

  1. na czas nieobecności pracownika w pracy, może być oznaczony konkretny termin lub do czasu powrotu właściwego pracownika;
  2. może zostać rozwiązana za 3-dniowym wypowiedzeniem;

 

Umowa na czas nieokreślony

  1. brak określonego z góry czasu trwania stosunku pracy;
  2. podporządkowanie pracownika pracodawcy;
  3. pracodawca ponosi ryzyko związane z ewentualnymi szkodami wyrządzonymi przez pracownika podmiotom zewnętrznym;
  4. najlepiej chroni pracownika przed zwolnieniem, w związku z tym niesie największe obciążenia dla pracodawcy;
  5. może być przez pracodawcę wypowiedziana tylko z uzasadnionych powodów, a jeśli pracownik poprosi o reprezentowanie go przez związek zawodowy, to także dopiero po uprzedniej konsultacji pracodawcy z tym związkiem;

 

Umowa w celu przygotowania zawodowego

  1. celem jest przygotowanie osoby młodocianej do wykonywania określonego zawodu – przez osobę młodocianą rozumie się osobę, która ukończyła 16 lat, a nie przekroczyła 18 lat;
  2. do umowy tego typu stosuje się przepisy regulujące umowy na czas nieokreślony;
  3. pracodawca ma obowiązek umożliwić uczniowi uczestniczenie w zajęciach szkolnych;
  4. istnieje możliwość rozwiązania umowy za wypowiedzeniem w sytuacji, kiedy osoba młodociana nie wywiązuje się ze swoich obowiązków służbowych lub szkolnych; kiedy okazuje się, że osoba młodociana nie może wykonywać określonego zawodu; w niekorzystnej sytuacji przedsiębiorstwa (np. upadłość, likwidacja, restrukturyzacja), która uniemożliwia przygotowanie osoby młodocianej do danego zawodu.

 


UMOWY CYWILNO-PRAWNE

  • regulowane przez kodeks cywilny, a nie przez kodeks pracy;
  • większa swoboda podejmowania działań przez zatrudnionego;
  • bardziej niż czas i miejsce liczy się samo wykonanie pracy;

 

RODZAJE UMÓW CYWILNO-PRAWNYCH

 

Umowa zlecenie

  • pracodawca zleca wykonanie określonej pracy w określonym terminie za ustalonym wynagrodzeniem (lub nieodpłatnie);
  • brak sytuacji podporządkowania pracodawcy;
  • brak określenia wynagrodzenia minimalnego;
  • brak limitu liczby zawieranych umów z jednym pracodawcą;
  • zleceniobiorcą może być podmiot gospodarczy (przedsiębiorstwo),
  • zleceniodawca nie ma obowiązku udzielenia urlopu, wypłaty odprawy czy odpłatności za czas choroby;
  • jeśli umowa zlecenia stanowi jedyne źródło dochodu z pracy - obowiązkowe jest opłacanie wszystkich składek ubezpieczenia społecznego (emerytalne, rentowe, wypadkowe – jeśli praca będzie wykonywana w siedzibie lub miejscu prowadzenia działalności przez zleceniodawcę),składki zdrowotnej oraz zaliczki na podatek (chorobowe jest dobrowolne);
  • jeżeli umowa zlecenia stanowi dodatkowe źródło dochodu, a wynagrodzenie z tytułu stosunku pracy stanowi przynajmniej minimalne wynagrodzenie i składki na ubezpieczenie społeczne są potrącane przez innego pracodawcę, składki są dobrowolne, a wynagrodzenie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. W przypadku zawarcia umowy z własnym pracownikiem, pracodawca ma obowiązek sumowania przychodów pracownika należnych z obu umów oraz obliczania składek od łącznej kwoty przychodów pracownika (zleceniobiorcy).
  • umowa zlecenia bez składek - od umowy zlecenia zawartej z uczniem gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalnej, ponadpodstawowej lub studentem, który nie ukończył 26 lat, nie trzeba opłacać składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne;

 

Umowa o dzieło

  • zatrudniony zobowiązuje się do wykonania określonego dzieła;
  • umowa może określać termin realizacji dzieła;
  • pracodawca zobowiązuje się do wypłaty wynagrodzenia, jeśli dzieło określone w umowie zostanie zrealizowane;
  • umowa korzystna z punktu widzenia zatrudnianego, jeśli posiada on inną pracę, a umowa o dzieło stanowi dodatkowe źródło dochodu;
  • brak prawa do urlopów, nagród jubileuszowych, odpraw emerytalnych czy świadczeń z funduszu socjalnego.
  • brak obowiązku opłacania jakichkolwiek ubezpieczeń społecznych!!! chyba że jest zawarta z własnym pracownikiem. Z tytułu umowy o dzieło nie można ubezpieczyć się dobrowolnie;
  • koszty: zaliczka na podatek dochodowy wynosi 20 proc. należności pomniejszonej o koszty uzyskania przychodów. Koszty wynoszą 20 proc. uzyskanego przychodu, ale mogą wynosić 50 proc., jeżeli dzieło ma charakter działalności twórczej (opodatkowana jest tylko połowa wynagrodzenia);

 

Umowa agencyjna

  • zatrudniony jest zobowiązany do pośrednictwa w zawieraniu umów na rzecz lub w imieniu zlecającego;
  • obie strony umowy muszą być przedsiębiorcami, którzy prowadzą działalność gospodarczą;
  • w umowie określa się wynagrodzenie (ustalane najczęściej w postaci prowizji);
  • umowę agencyjną zawiera się na czas określony lub nieokreślony;
  • stosuje się zasady naliczania składek na ubezpieczenia społeczne, tak jak w przypadku umowy zlecenia;
  • stosowana głównie w branży agentów ubezpieczeniowych, pośredników finansowych i akwizytorów, także w przypadku osób prowadzących sklepy, bary, stacje benzynowe;

 

 

Umowa o pracę nakładczą

  • dotyczy świadczenia usług pracy chałupniczej;
  • wykonawca nie musi świadczyć pracy osobiście, sam organizuje sobie czas pracy i warsztat;
  • może być zawierana nawet na kilka lat;
  • musi określać minimalną miesięczną płacę w wysokości nie mniejszej niż kwota najniższego wynagrodzenia;
  • rozwiązanie umowy może nastąpić w każdej chwili, za porozumieniem stron (umowa zawarta na czas nieokreślony może być rozwiązana z miesięcznym wypowiedzeniem);
  • składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe są dla nakładców obowiązkowe, składki chorobowe są dobrowolne, a ubezpieczeniu wypadkowemu nie podlegają;

 

 

LEASING PRACOWNICZY (praca tymczasowa)

  • zatrudnianie pracownika na umowę o pracę na czas określony przez agencję pracy tymczasowej i „wypożyczenie” go do pracodawcy użytkownika.
  • umowy podpisuje agencja pracy z: pracodawcą użytkownikiem oraz z pracownikiem tymczasowym;
  • agencja zatrudnia pracownika tymczasowego na czas określony lub czas wykonania określonej pracy;
  • zawiera i rozwiązuje z pracownikiem umowę, wypłaca wynagrodzenie, odprowadza składki i podatki, udziela urlopu i wydaje świadectwo pracy;
  • firma korzystająca z pracy pracownika tymczasowego zapewnia bezpieczne i higieniczne warunki pracy oraz wypełnia inne zobowiązania jakie wynikają z umowy, którą zawarła z agencją pracy tymczasowej;
  • pracownik tymczasowy nie może być gorzej traktowany niż inni pracownicy danej firmy;
  • uprawnienia pracownicze pracownika tymczasowego są podobne do przysługujących pracownikowi etatowemu (różnica jest taka, że np. nabywa on prawo do 2 dni urlopu za każdy miesiąc pracy oraz że nie dotyczy go tzw. ustawa o zwolnieniach grupowych).

 

 

TELEPRACA

  • jedna z elastycznych form zatrudnienia;
  • umożliwia dopasowanie czasu pracy do indywidualnego rytmu pracownika lub potrzeb jego rodziny - atrakcyjne zwłaszcza dla kobiet wychowujących dzieci - daje możliwość łatwiejszego połączenia życia rodzinnego i zawodowego;
  • telepraca domowa - forma zatrudnienia korzystna dla osób niepełnosprawnych (należy jednak pamiętać, że urządzenie miejsca pracy w domu może prowadzić do izolacji). Oszczędność – z uwagi na brak konieczności codziennych dojazdów do miejsca zatrudnienia
  • telepraca przemienna - świadczenie pracy częściowo w zakładzie pracy, a częściowo w innym miejscu oddzielonym od niego przestrzennie – oszczędność dla pracodawcy – możliwość dzielenia miejsc pracy, czyli utworzenie mniejszej liczby stanowisk w zakładzie pracy niż ogólna liczba pracowników
  • wyróżnia się dodatkowo telepracę mobilną - wykonywanie pracy w różnych miejscach, z dala od siedziby firmy i domu telepraco wnika oraz telepracę w biurach sąsiedzkich, satelickich, telecentrach

 

 

SAMOZATRUDNIENIE

  • świadczenie pracy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej - osoba zakłada własną działalność gospodarczą i jako jednoosobowy przedsiębiorca wynajmuje swoją pracę na rynku pracy;
  • przedsiębiorca sam opłaca podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne oraz zdrowotne, a w przypadku, gdy koszty wykonania pracy przekroczą uzgodnioną w umowie z zamawiającym zapłatę, sam ponosi stratę;
  • podmioty zatrudniające bardzo chętnie zatrudniają takich przedsiębiorców. Pozwala to na znaczne obniżenie kosztów zatrudnienia oraz uwolnienie się od licznych obciążeń wynikających z przepisów prawa pracy, np. obowiązku wypłaty wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego czy przestoju;
Strona dodana przez: Radosław Bazylewicz (2012-12-06 15:51:49) , zredagowana przez: Radosław Bazylewicz (2012-12-06 15:53:53)